Kısa cevap
Ortaklığın giderilmesinde önce paylaşım imkânı değerlendirilir; koşulları varsa satış yoluyla ortaklık sona erdirilebilir. Dava öncesi arabuluculuk, bu uyuşmazlıklar bakımından dava şartıdır. Mahkemeden satış kararı çıkması ile satışın tamamlanıp bedelin dağıtılması ayrı aşamalardır.
Ortaklığın giderilmesi ne sağlar?
Birden fazla kişinin birlikte malik olduğu malda ortaklık ilişkisinin sona erdirilmesi amaçlanır. Paylı mülkiyet ile mirastan kaynaklanabilen elbirliği mülkiyetinin özellikleri farklıdır. Tapudaki kayıt ve mirasçılık belgeleri görülmeden her ortağın serbestçe satabileceği belirli bir fiziksel bölüm bulunduğu varsayılmamalıdır.
Bu dava, geçmişteki kira gelirleri veya bir ortağın malı tek başına kullanmasından doğabilecek bütün talepleri kendiliğinden çözmez. Kullanım bedeli, alacak veya mülkiyet uyuşmazlığı varsa bunların ortaklığın giderilmesiyle ilişkisi ayrıca incelenir. Önce hangi sonucun istendiğinin açıkça belirlenmesi yararlıdır.
Dava öncesi arabuluculuk zorunlu mu?
6325 sayılı Kanun m. 18/B kapsamında taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk düzenlenmiştir. Başvuruda malın ve tarafların doğru belirlenmesi önemlidir. Bütün miras davalarının bu nedenle zorunlu arabuluculuğa tabi olduğu sonucu çıkarılamaz.
Arabuluculukta malın ortaklardan birine bırakılması, pay devri veya satış konusunda anlaşma seçenekleri konuşulabilir. Anlaşmanın kapsamı, ödeme ve devir koşulları ile gerekli hukuki şekil ayrıca değerlendirilmelidir. Görüşmede bir rakam üzerinde sözlü uzlaşılması, taşınmaz mülkiyetinin kendiliğinden değiştiği anlamına gelmez.
Aynen paylaşım mı, satış mı?
TMK m. 699 çerçevesinde malın bölünerek paylaşılmasının mümkün olup olmadığı değerlendirilir. Taşınmazın yüzölçümü, niteliği, paylar, imar durumu ve bölünmenin değer üzerindeki etkisi önemlidir. Bir konuttaki odaların fiziksel olarak ayrılabilmesi, hukuken bağımsız bölümler oluşturulabildiği anlamına gelmeyebilir.
Mersin’de bir tarla veya arsa için kadastro ve imar kayıtları ile özel düzenlemeler önem kazanabilir. Bölünmenin uygun olmadığı hâllerde satış gündeme gelir. Hangi yöntemin uygulanacağı yalnız bir ortağın tercihine veya çevrede benzer bir taşınmazın nasıl paylaşıldığına bakılarak kesinleştirilemez.
Satış yalnız hissedarlar arasında yapılabilir mi?
Kanun, artırmanın yalnız paydaşlar arasında yapılmasını bütün paydaşların rızasına bağlar. Bir ortağın tek başına istemesi, dışarıdan katılımı her durumda engellemez. Ortaklar arasında önceden anlaşma aranırken bu koşul ve satış yönteminin sonuçları açıkça konuşulmalıdır.
Satışa katılma, teminat, bedel ödeme ve ihale koşulları ilgili satış ilanı ve usul üzerinden değerlendirilir. Ortak olmak, bütün satış işlemlerini kuralsız biçimde yürütme veya bedelsiz edinme hakkı sağlamaz. Satış öncesi tarafların güncel iletişim ve tebligat bilgilerinin doğru olması sürecin izlenmesini kolaylaştırır.
Bütün ortakların dosyada bulunması neden önemli?
Ortaklığın giderilmesi bütün maliklerin hukuki durumunu etkiler. Tapuda malik görünen kişinin vefat etmiş olması durumunda mirasçılarının belirlenmesi gerekebilir. Eksik taraf bilgisi, yeni mirasçılık belgeleri ve tebligat sorunları süreci uzatabilir.
Ayrıca taşınmaz üzerindeki yapı veya diğer değerlerin kime ait olduğu konusunda ayrı bir iddia bulunabilir. Bu tür uyuşmazlıkların bedelin dağılımına etkisi değerlendirilir. Her hissedarın yalnız tapudaki oran kadar aynı nitelikte bir talebi bulunduğu varsayımıyla bütün hesapların baştan kesinleştirilmesi doğru olmaz.
Mersin’de dava süresi, masraf ve dosya hazırlığı
Arabuluculuk, mahkeme incelemesi, keşif ve bilirkişi, kararın kesinleşmesi ile satış aşamaları zaman bakımından ayrı düşünülmelidir. Ortak sayısı, yurt dışı tebligatı, tapu kayıtları ve itirazlar süreyi etkiler. Bu nedenle bütün dosyalar için geçerli bir bitiş tarihi söylenemez.
Tapu bilgileri, mirasçılık belgeleri, malik listesi, kullanım biçimi ve varsa önceki anlaşma metinleri hazırlanabilir. Taşınmazın bulunduğu yer ve dava türü üzerinden görev ile yetki belirlenir. Avukatlık ücreti, yargılama ve satış giderleri ayrı değerlendirilerek satış bedelinin tamamının kesintisiz paylaşılacağı düşüncesiyle bütçe yapılmamalıdır.
Sık sorulan sorular
Bir hissedar satışa karşı çıkarsa dava açılamaz mı?
Uzlaşma sağlanamaması ortaklığın giderilmesinin gündeme gelme sebeplerindendir. Ancak ortaklığı sürdürme yükümlülüğü veya özel sınırlamalar gibi somut durumlar ayrıca incelenir.
İzale-i şuyu ile ortaklığın giderilmesi farklı mı?
Günlük kullanımda aynı süreci anlatmak için kullanılır. Başvuruda esas olan malın niteliği, mülkiyet biçimi ve istenen paylaşım yöntemidir.
Karar çıkınca para hemen ödenir mi?
Satış yoluna karar verilmesi, satışın tamamlandığı anlamına gelmez. Kararın ve satış işlemlerinin usulüne uygun ilerlemesi, bedelin tahsili ve dağıtımı ayrıca gerekir.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
- Dava şartı arabuluculuk hakkında sorular — Adalet Bakanlığı
- Mersin Adliyesi — resmî duyurular ve birim bilgileri
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belgeleri ve uygulanacak güncel hükümler ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu konudaki çalışma alanımız
Mersin Miras Hukuku Avukatı
